Đó là chuyện với mảnh vườn nhỏ của tôi, tôi yêu nó và sự thật là nó đã trở nên khốn khổ khi về sống với tôi, một người có thâm niên trồng hoa… trong chậu, khách hàng thân thiết của cô đẩy xe bán chậu kiểng đi ngang nhà, vì thường xuyên mua cây mới! Vậy mà tôi rất tự tin khi cho rằng với kinh nghiệm nhiều năm trên rẻo đất chút xíu trước sân nhà tôi sẽ trở thành người làm vườn khi có cơ may nào đó. Và rồi tóc có vài sợi bạc, tôi sợ già, một người bạn khuyên nghĩ đến cái gì tích cực hơn đi, kẻo… già thật đấy, thế là tôi lại mơ mộng (18 tuổi mơ mộng, 28 tuổi cuộc đời vật lên vật xuống hết mộng mơ, 38 tuổi lại mơ trở lại), cũng bắt chước người khác tôi có một ước mơ hết sức… thời thượng: mơ có một mảnh vườn. Rồi tôi làm việc cật lực để bỏ ống heo, cũng may lúc đó tôi có một việc cần phải quên, tôi cày như điên.. để không phải nhớ. Thế đấy, nỗi thất vọng này có khi lại bắt đầu cho một hy vọng khác. Ngày rộng tháng dài, tóc tôi đã nhiều sợi bạc hơn, không cần phải sợ thì cũng đã già thật rồi, và tình cờ một cơ duyên tôi đã có một ngôi nhà vườn, mà lại là vườn trên Đà Lạt. Bởi vậy, yêu lắm! Ngôi nhà và mảnh vườn nằm trên lưng chừng một ngọn đồi, nên phải qua một con dốc đứt hơi để đi vào, bù lại tôi có riêng cả mấy ngọn đồi và 2 dãy núi xa xa để nhìn từ phía trước nhà. Vườn nằm thoai thoải theo triền đồi, từ một kẻ không có miếng đất cắm dùi, nay là chủ vườn, sướng không chịu được, tôi mê mẫn ngôi nhà vườn của tôi, và trở thành kẻ phụ tình với Sài Gòn, tôi chẳng còn để ý gì đến Sài Gòn nữa. Gia đình thỉnh thoảng lên đó để nghỉ ngơi, bạn bè lên đó để ngao du sơn thủy, còn tôi lúc nào có cơ hội là tôi chạy lên để… lau nhà và nhổ cỏ vườn. Gia đình xem tôi là lão hà tiện Harpagon của Molière, nhưng vì chẳng còn đồng tiền vàng nào trong tráp để mở ra ngắm nghía, lau chùi, nên tháng tháng chạy lên Đà Lạt để lau chùi, dọn dẹp nhà cửa vườn tược vậy.
Nói như vậy để thấy tình yêu của tôi với mảnh vườn là lớn lắm, nhưng tôi không nhận ra là từ khi về sống với tôi, mảnh vườn trở nên khốn khổ. Tôi chăm sóc nâng niu lắm, tôi khen cây mít khi nó ra nhiều quả, tôi hát cho cây dâu tằm nghe khi tôi hái trái, tôi so sánh trái cà phê chín đỏ sáng lấp lánh như mặt trời nhỏ trong vườn, tôi mừng như trẻ con được kẹo khi hoa tường vi, hoa magarit, hoa hồng, hoa cúc trắng, hoa cô ban tím, hoa cosmot vàng, hoa bướm… bắt đầu nở bên góc nhà, rồi tôi trồng được một cây mimosa mà tán lá của nó đẹp nhất trong xóm, tôi có một cây mai anh đào cuối vườn nở rất đẹp, mùa xuân năm đó, người Đà Lạt còn phải khen. Lúc nào cũng thấy tôi lẩn khuất đâu đó ngoài vườn nhổ cỏ (ôi dào, cỏ mọc cả tháng, tôi lên nhổ cỏ được vài ba ngày, vào mùa mưa vườn lúc nào cũng đầy cỏ dại), nhưng làm vườn không chỉ là nhổ cỏ, tôi cứ tưởng như vậy là tôi đã yêu lắm rồi, chăm sóc nhiều lắm rồi. Tôi không hề biết đến mùa mưa đất trong vườn tôi khóc vì… đau.
Mùa mưa
Đà Lạt mùa mưa có những ngày nhà tôi đẹp lắm, đó là khi buổi sáng nắng tốt, xế trưa trời mưa, đến chiều và cho đến sáng hôm sau, thung lũng trước nhà tôi đầy sương mù, mảnh vườn huyền hoặc trong sương, bạn bè lên nhằm những ngày này, tròn xoe mắt: “Như Sapa... á”, nghe thích vô cùng, vì vậy mùa mưa năm đầu tiên tôi chỉ nhìn lên trời. Và những con dốc Đà Lạt, những con dốc rất hiền hòa, thơ mộng với dã quỳ mùa thu, for get me not mùa hè, mai anh đào mùa xuân, và phượng tím cuối mùa đông, nhưng khi trời mưa thì những con dốc lại dữ dội vô cùng, nước cuồn cuộn như thác. Nhà tôi nằm trên lưng đồi, chung quanh toàn những con dốc, khi mới về hàng xóm bảo mùa mưa nhớ khơi đường thoát nước, tôi vâng dạ, đầu mùa mưa mượn người đào lại mương thoát nước rộng rãi đàng hoàng, mùa mưa đến, khi có trời mưa tôi chỉ ngó lên trời, mơ mộng với những cơn mưa, năm đó nhiều cơn bão rớt ghé qua Đà Lạt, mưa như không còn nước trên trời, mỗi tháng lên vài ngày tôi cũng chỉ nhìn trời không nhìn đất, không biết rằng đến giữa mùa mưa con mương thoát nước bên hông vườn đã đầy những cây gãy, những lá, những rác và đủ thứ bà rằng từ các con dốc chung quanh đổ về, mương trở nên đầy nghẹt, nước chảy tràn qua vườn, xói đất đau buốt (trời mưa, nước từ dốc chảy xuống vườn như cái thác Datanla nhỏ), tôi không hề biết chuyện đó. Gần cuối mùa mưa, tôi đang ở Sài Gòn, hàng xóm gọi điện: “Cô ơi, vườn nhà cô bị lở đất rồi, cô lên mau đi, không thôi hết mùa mưa, đất vườn nhà cô còn… phân nửa”. Cha mẹ ơi, từ nhỏ tới lớn tôi chỉ biết nông dân bị mất đất bởi cường hào ác bá, tôi đâu biết đất cũng có thể bị mất do… ông trời. Chạy lên, xót xa nhìn, vườn sụp hẳn một góc cuối vườn, màu đất đỏ như bị thương, hỏi: “Rồi bây giờ làm sao?” Hàng xóm bảo “Phải xây taluy chận lại, mới giữ được đất”.
Xây taluy – nói nghe nhẹ như không, đến chừng làm… nặng như đá, đó là một bức tường tạo bởi những viên đá xanh nặng 5,7kg, với một cái chân bê tông để giữ cho chắc chắn bức tường đá nặng trịch đó, chỉ với một mảnh taluy dài 12m, cao 4m (đâu làm nổi hết quanh vườn) mà con heo đất còm cõi trông thấy (tôi lại nuôi heo cho một ước mơ khác), taluy xây xong nhưng chắc là đất còn đau lắm, cây hồng dòn cuối vườn dần chết khô, cũng may những bụi chè xanh vẫn còn gượng được và lại xanh tốt. Mùa mưa 2 năm sau đó, mọi việc bình yên, lúc này tôi vẫn nhìn trời nhưng đã biết nhìn thêm xuống đất, tôi thật chẳng muốn nước làm bị thương mảnh vườn của tôi nữa, nhưng nhìn trời nhìn đất, còn phải nhìn sang chung quanh, mà tôi lơ đãng lắm, nhà hàng xóm xây lại nhà, càng tốt, nhà người ta đẹp, mình bên cạnh cũng… thơm lây, nhưng tôi không biết (lại không biết), đất đào nền được đổ ra vườn, và đất vườn nhà hàng xóm cao hơn bên vườn nhà tôi, trời mưa, nước chảy chỗ thấp, một góc vườn bên trái nhà tôi dần thành cái thác nhỏ mà tôi không hay. Lại một lần giữa mùa mưa hàng xóm gọi, lần này bi kịch hơn, cây mai anh đào của tôi, một cây mai anh đào rất đẹp, đã theo đất lở rơi xuống vườn thấp hơn của nhà bên dưới, lần này thì tiếc ngẩn tiếc ngơ, bởi vì theo tôi đó là cây mai anh đào…đẹp nhất ???
Lại làm taluy, và cũng chỉ được ở một góc vườn nữa thôi, con heo đất chẳng còn nữa, một giấc mơ khác vậy là xa vời vợi nữa rồi. Nhưng bây giờ ước mơ đó với tôi không quan trọng nữa mà vấn đề là sự vô tình của tôi lại cứ làm đau đất. Sự bất quá tam, tôi mong sẽ chẳng có lần thứ 3 nữa.
Mùa nắng
Đến mùa nắng đất đau cách khác, khô ran vì thiếu nước, một tháng tôi lên năm ba ngày, những ngày đó vườn được tắm mát, nhưng 25 ngày còn lại trong tháng, tội nghiệp cho cây trong vườn, từ tháng 11 đến tháng 3, Đà Lạt nắng vàng mật ong buổi sáng nhưng đến trưa nắng chói chang chẳng kém Sài Gòn, cây lá trong vườn héo rũ, đợi đến đêm sương xuống, uống sương cầm hơi, đến sáng sớm cả vườn tươi tắn trở lại, đến trưa lại héo rũ, chờ đến tối uống sương, cứ như vậy vật vã cả một mùa khô, nhưng dù khốn khổ đến vậy, mảnh vườn của tôi vẫn cần mẫn làm tròn nhiệm vụ của nó, dây su su với các đọt non xanh muớt sống lây lất mùa khô, khi mưa đến đong đưa trái như những cái chuông màu xanh, bí rợ cho quả vàng ươm, bọn trẻ con trong nhà đếm các trái mít trên cây so sánh năm này với năm khác nhiều hay ít hơn, cô em dâu canh lúc nào dâu tằm chín rộ để lên hái về làm mứt, ngâm rượu, cậu em trai thì sau khi uống cà phê nhà trồng tự rang tự xay đâm ra không uống cà phê ngoài phố được nữa, còn những bông hoa trong vườn nhà tôi rất cố gắng để nở hoa: magarit trắng, tường vi hồng, thiên lý cam, cosmot vàng, loa kèn dại trắng muốt … cho hoa quanh năm, thỉnh thoảng những cây forget me not xuất hiện yếu ớt trong góc vườn, có lẽ gió đưa hạt bay đến, rồi mùa xuân hoa mai anh đào, hoa bướm, mùa hè mimosa, mùa thu dã quỳ, mùa đông cô ban tím… những bông hoa tội nghiệp, ít ỏi, cánh mỏng, màu nhạt, mong manh hơn đồng loại ở những vườn hoa khác, chỉ vì chúng nó sống với tôi, một người thành phố đi làm vườn.
Có vẽ ngôi vườn của tôi cần tình yêu một người làm vườn thực thụ, với tình yêu của người thành phố làm vườn thì nó khốn khổ quá.Thế mới biết, chỉ có tình yêu thôi thì chưa đủ, ta sẽ làm đau người mình yêu mà không biết, vậy nên, đừng vì thiếu biểu biết… mà bị mất… người yêu!!!
Loa...loa...loa...... Xin được thông báo chương trình dự kiến cho những ngày đi gặp dã quỳ hoa:
